Afvallen

Mensen met een eetstoornis proberen die meestal te verbergen voor anderen. Zo kunnen ze bijvoorbeeld erg wijde kleding dragen, voedsel op de slaapkamer of een ander geheim plekje verstoppen, enz. De omgeving herkent de symptomen erg moeilijk totdat de situatie volledig uit de hand loopt. Bij tieners kunnen de symptomen nog moeilijker te herkennen zijn omdat ze vaak beschouwd worden als normaal pubergedrag.

Mentale en emotionele symptomen

• Bezorgdheid over gewicht en uiterlijk
• Emotioneel, geïrriteerdheid, verwarring of zwakte
• Verminderde concentratie, geheugen en bekwaamheid
• Depressie of suïcidale neigingen
• Angst, vooral rond etenstijd

Gedragssymptomen

• Diëten of frequent excuses verzinnen om niet te moeten eten
• Overeten of voedsel hamsteren
• Obsessieve gedragingen zoals alleen uit een bepaalde kop willen drinken of alleen bepaalde voeding willen eten
• Wijde kleding dragen of een andere verandering in kledingstijl
• Naar het toilet gaan na de maaltijd

Sociale symptomen

• Sociale terugtrekking of isolatie
• Situaties waar voedsel bij komt kijken vermijden
• Verminderde interesse in hobby’s
• Fysieke symptomen

Anorexia nervosa

Symptomen van anorexia:

• Overdreven veel gewichtsverlies
• Drie opeenvolgende menstruatieperioden missen
• Geen energie of klachten over het te koud hebben
• Droog, levenloos haar, breekbare nagels, bleke huid

Boulimia nervosa

Symptomen van boulimie:

• Verkleurde vingers en handen (door ze altijd in de keel te duwen om zo te braken)
• Maagpijn en darmklachten (constipatie, diarree)
• Onregelmatige of geen menstruatieperiodes
• Tand- en mondproblemen
• Verkleurde en verkalkte tanden, gevoelige, gezwollen en bloedende kaken (door vitaminetekorten en door maagzuur)

Binge Eating

Symptomen van Binge Eating Disorder:

• Dikker worden, gewicht bijkomen
• Overgewicht kan leiden tot tal van andere lichamelijke klachten

Mensen die lijden aan een eetstoornis als anorexia, boulimie of binge eating disorder zullen dat in de eerste plaats proberen te verbergen voor hun omgeving. Het kan dus lang duren voor je eindelijk weet wat er aan de hand is.

Over praten

Als je een vermoeden hebt dat iemand een eetstoornis heeft, is het niet gemakkelijk die persoon daarover aan te spreken. Probeer dus eerst een goed beeld te krijgen van het eetpatroon van die persoon.

Als je vermoeden sterker wordt, kun je best gewoon eerlijk zijn. Neem hem of haar apart en vertel wat je denkt. Zeg hem/haar dat je je zorgen maakt en bied je hulp aan.

Probeer een luisterend oor te bieden en begripvol te zijn. Verwijten maken of het gedrag afkeuren heeft zeker geen zin. Probeer hem/haar te overhalen er met een dokter of specialist over te praten.

Eetstoornis bedwingen

Als de eetstoornis is vastgesteld, heeft het geen zin de persoon in kwestie te dwingen tot eten of minder eten. Het eetgedrag controleren werkt zelfs averechts.

Begin niet iedere keer over eten, maar doe samen dingen die niets met eten te maken hebben. Zo zorg je ervoor dat de patiënt zich bij je op zijn of haar gemak blijft voelen. Mensen met een eetstoornis geraken meestal vanzelf in een sociaal isolement, dus laat de persoon merken dat je er altijd voor hem bent.

Probeer hem of haar er zoveel mogelijk van te overtuigen dat professionele hulp een uitweg kan bieden. Ouders, zussen, broers of vrienden kunnen het soms zo moeilijk hebben met een eetstoornis van een naaste dat ze zelf ook gebaat zijn bij professionele hulp.

Orthorexia nervosa is een eetstoornis die zich uit als een obsessie voor gezond eten. De eetstoornis is verwant aan anorexia nervosa. Orthorexia is nog niet erkend als ziektebeeld.

Orthorexiapatiënten zijn voortdurend bezig met gezond eten. Waar patiënten van andere eetstoornissen vooral bezig zijn met de hoeveelheid van eten, zijn orthorexiapatiënten geobsedeerd door de aard van het eten. Ze weigeren te eten wat zij als ‘ongezond’ beschouwen.

De patiënten gaan meestal voedsel met vet of conserveringsmiddelen vermijden. In de eerste plaats verdwijnen vlees, vis, zuivel, kaas en graan al van het menu. Vaak mondt dat uiteindelijk uit in een dieet met enkel rauwe (biologische) groenten en fruit.

Mensen die aan othorexia lijden, bewegen vaak ook veel. Ze vinden dat dat bij een gezonde levensstijl hoort. Maar op die manier verbruik je meer calorieën dan je binnenkrijgt.

Het begrip orthorexia werd in 1997 geïntroduceerd door dokter Steve Bratman, zelf een voormalige orthorexiapatiënt.

Gevaren

De voeding die een persoon met orthorexia consumeert is te eenzijdig. Daardoor krijgt hij of zij te weinig essentiële voedingsstoffen binnen en kan hij of zij heel mager worden en van allerlei lichamelijke klachten last krijgen. Denk aan maagklachten, spierkrampen, menstruatiestoornissen, hartritmestoornissen lever- en nierbeschadigingen.

Patiënten

In tegenstelling tot mensen met eetstoornissen als boulimie of anorexia, hebben personen met orthorexia over het algemeen geen negatief zelfbeeld. In tegendeel, ze voelen zich zelfs superieur. Waar andere mensen moeite hebben ongezond voedsel te laten staan, kiezen zij enkel en alleen maar voor gezond voedsel.

Oorzaken

Er is geen specifieke oorzaak te noemen voor orthorexia, maar verschillende factoren spelen wel een rol. Zo kan de omgeving een belangrijke rol spelen. Denk bijvoorbeeld aan een ontwrichte gezinssituatie. Andere factoren kunnen psychologisch of traumatisch van aard zijn.

Binge Eating Disorder (BED), ook wel eetbuienstoornis genoemd, is een eetstoornis waarbij de patiënten vaak heel veel eten in een korte tijd. Ze hebben hun eetbuien niet onder controle.

Symptomen

• In een korte tijdspanne veel meer eten dan normale mensen in die tijd zouden eten
• Eten zonder dat men honger heeft
• Stiekem eten
• Gevoel van verlies van zelfcontrole, gevoel dat men niet meer kan stoppen met eten
• Weinig zelfvertrouwen, faalangst
• Continue bezig zijn met gewicht en eten
• Je dik en opgeblazen voelen
• Perfectionisme

Binge eating kun je niet vergelijken met af en toe eens je frustraties weg eten of eten om je beter te voelen. BED beheerst je hele leven. Patiënten schamen zich vaak en proberen er alles aan te doen om hun probleem te verbergen voor familie en vrienden.

Bij binge eating blijft het bij eetbuien, en zijn er geen pogingen om de eetbui ongedaan te maken, zoals bij boulimie. Binge eating gaat vaak gepaard met overgewicht en medische problemen als diabetes, hoge bloeddruk, hoge cholesterol, slaapstoornissen enz. Naar schatting 2% van de volwassenen zou aan de eetstoornis lijden.

Oorzaken

Er is meestal niet één oorzaak van het binge eating op te noemen. Vaak leidt een combinatie van psychologische en sociale problemen tot de eetbuienstoornis.

Behandeling

Diëten is niet meteen aan te raden, omdat het vaak juist een omgekeerd effect heeft. Patiënten kunnen best eerst hun eetstoornis aanpakken, om zich dan toe te leggen op (eventuele) obesitasproblemen en op dieet te gaan.

Patiënten met BED zoeken best professionele hulp, door bijvoorbeeld psychotherapie te volgen. Door therapie te volgen, kan de patiënt beter leren omgaan met negatieve gevoelens. Patiënten doen er altijd goed aan met iemand te praten over hun problemen.

Boulimia nervosa, ook wel boulimie genoemd, is een eetstoornis die gekenmerkt wordt door steeds terugkerende eetbuien, gevolgd door handelingen om het vele eten te compenseren.

Net zoals bij anorexia-patiënten zijn voedsel en gewicht voor boulemiapatiënten een echte obsessie. Zij zien zichzelf als lelijk en te dik, ook als is dat vaak niet het geval. Patiënten schamen zich meestal voor hun eetbuien en proberen ze voor hun omgeving verborgen te houden.

Tijdens een eetbui eet een boulimiapatiënt in een erg korte periode erg veel, meestal calorierijk voedsel, dat ze zichzelf anders niet toestaan. Vaak plannen ze die eetbuien al op voorhand. Tijdens een eetbui hebben patiënten het gevoel de controle over zichzelf volledig te verliezen. Ze kunnen niet stoppen met eten en nemen vaak niet eens de tijd om van het eten te proeven.

Na een eetbui probeert een boulimiepatiënt zijn gedrag te compenseren. Zo zal een hij of zij zichzelf na een eetbui vaak dwingen alles terug over te geven, laxeermiddelen, plasmiddelen en andere geneesmiddelen te gebruiken, extreem aan lichaamsbeweging te doen of streng te gaan vasten.

Kenmerken

• Chaotisch eetpatroon (eetbuien afgewisseld met compenserend gedrag)
• Schaamtegevoel
• Laag zelfbeeld
• Aanleg voor verslavingen
• Verstoord lichaamsbeeld

Lichamelijke gevolgen

• Door het erg ongezonde eetpatroon en de wisselende periodes van eetbuien en vasten hebben boulimiepatiënten vaak last van gewichtsschommelingen.
• Door onregelmatig te eten en vooral te kiezen voor vet en koolhydraatrijk voedsel, hebben sommige patiënten een vitaminetekort.
• Overmatig gebruik van laxeer- en/of plasmiddelen kan leiden tot nier-, lever- en darmstoornissen
• Verder ook: stoornissen van de menstruatiecyclus, anemie (bloedarmoede), uitdroging, hoofdpijn, misselijkheid, sufheid, ontkalking van het beendergestel, opzwelling van de speekselklieren, tandafwijkingen, enz.

Behandeling

Hoe sneller de boulimie wordt vastgesteld, hoe groter de kans op genezing is. Patiënten zoeken best professionele hulp. Alleen de eetstoornis overwinnen is verschrikkelijk moeilijk.